Emocje jako wytrych do pamięci ucznia. Kiedy dzieci zaczynają słuchać?

Znudzone miny. Tęskne spojrzenia rzucane w stronę okna. Liściki przesyłane między ławkami.
Widzisz to, prawda?

Ja też i bardzo chciałam, by było inaczej!

Wiem już, co działa słabo…

❌ Prezentacja
Poświęcasz mnóstwo czasu na wyszukiwanie ciekawostek, opracowanie ich graficzne, a na końcu i tak okazuje się, że uczniowie ziewają ze znudzenia.

❌ Film
Współczesne dzieci są wychowane na TikToku i Reels, które trwają maksymalnie jedną minutę, a są przygotowywane tak, by zainteresować człowieka w ciągu pierwszych 3 sekund! Skupienie się na filmie, który nie jest ciekawy i trwa 15 min to naprawdę dla wielu współczesnych uczniów spore wyzwanie, którego zwyczajnie nie udźwigną po kilku godzinach zmożonego wysiłku umysłowego.

albo nie działa wcale…

❌ Wpisywanie uwagi do dziennika
Działa tylko objawowo – przy odrobinie szczęścia, uczeń przestaje przeszkadzać. W innym wypadku, kończy się wezwaniem rodziców do szkoły. Zaangażowanie dziecka nie wzrasta. Po prostu teraz nie angażuje się w milczeniu

❌ Karna kartkówka
To nie tylko zupełnie nietrafiony pomysł, ale też niezgodny z prawem. Dzięki niemu zyskasz: czas zmarnowany na sprawdzanie testów, oceny niedostateczne do poprawienia, niechęć uczniów, niepochlebne komentarze na Twój temat, maile wysyłane przez rodziców, a być może nawet skargę do dyrektora czy kuratorium oświaty. Jeśli masz współpracujących uczniów, być może uda Ci się nawet uzyskać ciszę w klasie. Na pewno nie zdobędziesz jednak uwagi dzieciaków.

Co w takim razie działa?

✅ Zwiększenie motywacji wewnętrznej
Sprawdza się ZAWSZE, ale jest niesamowicie trudne do uzyskania. Jeśli potrafisz sprawić, aby uczeń czuł potrzebę zdobywania wiedzy, CHAPEU BAS! To jak najbardziej się zdarza i powinniśmy dążyć do takiego stanu, ale chciałabym poznać kogoś, komu się to udało podczas przerabiania ośmiu sposobów otrzymywania soli. No way!

✅ Zaangażowanie emocjonalne
Nie bez powodu dużo łatwiej nam zapamiętać numer telefonu do przyjaciółki, niż datę bitwy pod Jaworową Górą (Była w ogóle taka bitwa?). EMOCJE mają ogromne znaczenie w procesie uczenia się! Pozwalają nam uczyć się lekko, przyjemnie i zostawiają wiedzę w głowie na długo. To jest właśnie ten obszar, który daje Ci największe możliwości!

EMOCJE, które powinniśmy natychmiast eliminować:

❌ Strach / Lęk, dosłownie odcinają obszar mózgu odpowiedzialny za proces uczenia się.
Wyrywkowe pytanie na ocenę, karne kartkówki, reprymenda za błędne odpowiedzi, publiczne upokarzanie… nie tylko wywołują niechęć do Ciebie i przedmiotu, którego uczysz, ale realnie blokują możliwość zdobywania wiedzy. Tak działa mózg.

❌ Nuda pozornie mało istotna, długofalowo sprawia, że myśli coraz częściej zaczynają płynąć w inną stronę, a mózg zaczyna traktować monolog nauczyciela jako szum w tle. Pamiętasz, gdy ostatnim razem byłaś w restauracji ze znajomymi? Na pewno przy odrobinie wysiłku będziesz w stanie przypomnieć sobie przy którym stoliku siedzieliście, o czym rozmawialiście, a być może nawet w co byliście poubierani. A czy dasz radę wrócić wspomnieniami do muzyki, która była puszczona w tle?

✅ Rywalizacja

Łooo Panie! Ileż w grach jest emocji! Od satysfakcji, dumy, radości, przez ekscytację, determinację, aż po złość, zazdrość, czy nawet ulgę. KAŻDA z tych emocji ma znaczenie dla procesu uczenia się. KAŻDA! A proste gry planszowe / karciane są tak łatwe do wprowadzenia na lekcji. Możesz skorzystać z moich propozycji, albo stworzyć własne.

✅ Opowiadanie
Nie bez powodu małym dzieciom świat tłumaczymy za pomocą bajek. Bajki mają ogromną moc i świetnie oddziałują na wyobraźnię. Wykorzystajmy na przedmiotach przyrodniczych alegorie, metafory, personifikacje, stereotypy… Niech wodór będzie huliganem, a siarka dziewczyną z blokowiska. Powstanie z tego niezły kwas, prawda? A może uczniowie samodzielnie zechcą wczuć się w rolę pierwiastków chemicznych?

✅ Odgrywanie ról
czyli nauczanie przez przeżywanie! To kolejny pomysł zaczerpnięty z nauk humanistycznych i artystycznych. Ludzki mózg na poziomie emocjonalnym nie odróżnia, czy to co aktualnie przeżywamy jest rzeczywiste, czy dzieje się tylko w książce / filmie / śnie. Z tego powodu płaczemy przy melodramatach, a nasze serce pracuje na pełnej mocy podczas oglądania horrorów. Ten sam schemat można wykorzystać na chemii, pozwalając uczniom wcielić się w influencerów, adwokatów, pracowników korporacji… cokolwiek jesteście w stanie sobie wyobrazić! Nie mam na myśli szkolnego przedstawienia. Daj dzieciom do ręki akta policyjne, CV związków aplikujących do pracy, dokumenty sądowe. Niech naprawdę poczują ciężar swoich decyzji.

✅ Autentyczność i pogoda ducha
Zdarzają się nauczyciele uwielbiani przez uczniów, bez względu na to co i w jaki sposób nauczają. Łączy ich jedna, bardzo ważna cecha – uczniowie dobrze czują się w ich towarzystwie. To są ludzie, którzy niczego nie udają, mają wysokie poczucie własnej wartości i dystans do siebie. Często towarzyszy im poczucie humoru. Dzieciaki wiedzą czego mogą się po nich spodziewać, ufają im i nie chcą ich zawieść. A to ogromny motywator, szczególnie w szkole podstawowej.

Dlatego, jeśli dobrnęłaś do końca tego artykułu, zrób sobie wreszcie przerwę! Zamiast kolejnego szkolenia, wybierz medytację, zamiast zarwanych nocy gotowe rozwiązania.

Dbaj o siebie! Bo w ten sposób dbasz również o Polską edukację!

J.